Şirketler Hukukunda Drag-Along ve Tag-Along Hakları
Şirket ortaklıklarında pay devri, yalnızca hisselerini satan ortağı ilgilendiren bir işlem değildir. Özellikle kontrol sağlayan payların satışı, diğer ortakların konumunu doğrudan etkiler. Drag-along ve tag-along hakları, bu tür pay devirlerinde tarafların menfaatlerini düzenleyen önemli sözleşmesel mekanizmalardır.
Drag-along hakkı, belirli şartlar altında diğer pay sahiplerinin de satış işlemine katılmasını sağlar. Tag-along hakkı ise özellikle azınlık pay sahiplerine satışa katılma imkânı verir. Böylece ortaklar, gelecekte gerçekleşecek bir şirket satışının sonuçlarını önceden düzenler.
Bu haklar özellikle ortaklar sözleşmelerinde önem taşır. Ayrıca yatırım sözleşmeleri ve M&A işlemlerinde de sıkça gündeme gelir. Ancak hakların kapsamı, uygulanacak hukuk ve şirketin yapısına göre ayrıca değerlendirilir.
25 yılı aşkın uluslararası deneyime sahip NZP Nagy Legal, Macaristan, Almanya, Avusturya, İspanya, İngiltere ve Birleşik Arap Emirlikleri‘nde faaliyet göstermektedir. Ortaklar sözleşmeleri, yatırım işlemleri ve uluslararası M&A süreçlerinde hukuki danışmanlık sunar. Öncelikle şirketin ortaklık yapısını ve tarafların yatırım hedeflerini değerlendiririz.
Şirketinizi güvenle yönetmek ve ana dilinizde profesyonel Türkçe hukuki danışmanlık hizmeti almak için uzman ekibimiz ile iletişime geçebilirsiniz.
Drag-Along ve Tag-Along Hakları
Drag-along, Türkçede genellikle “birlikte satışa zorlama hakkı” olarak ifade edilmektedir. Bu hak, belirli şartlar gerçekleştiğinde diğer ortakların paylarını da satış işlemine dahil etmeyi amaçlar.
Tag-along ise “birlikte satış hakkı” olarak bilinmektedir. Bu mekanizma, belirli bir pay satışı gerçekleştiğinde diğer ortaklara kendi paylarını da satışa dahil etme imkânı tanır.
Her iki mekanizma da pay devriyle ilgilidir. Ancak korudukları menfaat ve çalışma biçimleri farklıdır.
Drag-along özellikle şirketin tamamının satışını kolaylaştırır. Tag-along ise azınlık ortağının kontrol değişikliği karşısındaki konumunu güçlendirir.
Drag-Along Hakkı Nasıl İşler?
Drag-along hakkı, belirli pay sahiplerine diğer ortakların paylarını da satış işlemine dahil etme yetkisi verir.
Örneğin A, bir şirketin %80’ine sahip olsun. B ise kalan %20’lik payı elinde tutsun. Üçüncü bir yatırımcı şirketin %100’ünü satın almak isteyebilir.
Bu durumda azınlık paylarının devredilmemesi işlemi engelleme ihtimaline sahiptir. Çünkü yatırımcı şirketin tamamını devralmak istemektedir.
Ortaklar sözleşmesinde uygun bir drag-along hükmü varsa A bu mekanizmayı kullanabilir. Böylece B’nin payları da sözleşmede belirlenen şartlar altında satış kapsamına girer.
Ancak drag-along hakkının varlığı tek başına yeterli değildir. Sözleşme, hakkın hangi koşullarda kullanılacağını açıkça düzenlemelidir.
Tag-Along Hakkı Nasıl İşler?
Tag-along hakkı farklı bir amaca hizmet eder. Bu mekanizma özellikle azınlık pay sahiplerini korur.
Yukarıdaki örnekte A yine şirketin %80’ine sahip olsun. A, paylarını üçüncü bir yatırımcıya satmak isteyebilir. Bu satış şirketin kontrolünü de yeni yatırımcıya geçirebilir.
B ise şirkette %20 oranında pay sahibi olarak kalacaktır. Ancak B, yeni çoğunluk ortağıyla ortaklığa devam etmek istememesi yaygın bir durumdur.
Tag-along hükmü bu noktada önem kazanır. Sözleşmedeki şartlar gerçekleştiğinde B de paylarını ilgili satışa dahil etme hakkına sahiptir.
Böylece azınlık ortağı, kontrol değişikliğinin ekonomik sonuçlarına karşı sözleşmesel koruma elde eder.
Drag-Along ve Tag-Along Arasındaki Farklar
Drag-along ve tag-along aynı pay devri sürecinde gündeme geldiği durumlar oluşmaktadır. Ancak iki hak farklı amaçlara hizmet eder.
Drag-along, belirli şartlar altında diğer pay sahiplerini satış işlemine dahil eder. Bu nedenle özellikle şirketin tamamının satılacağı işlemlerde önem taşır.
Tag-along ise hak sahibine satışa katılma seçeneği verir. Bu yönüyle azınlık pay sahibinin korunmasına hizmet eder.
Dolayısıyla drag-along satışın gerçekleşmesini kolaylaştıran bir mekanizmadır. Tag-along ise kontrol değişikliğinde azınlık ortağının ekonomik menfaatlerini korumayı amaçlar.
Ortaklar Sözleşmesinde Drag-Along ve Tag-Along
Drag-along ve tag-along hükümleri çoğunlukla Shareholders’ Agreement (SHA) kapsamında düzenlenmektedir.
Ancak sözleşmede yalnızca bu hakların bulunduğunu belirtmek yeterli değildir. Taraflar kullanım koşullarını ayrıntılı şekilde belirlemelidir.
Öncelikle hakkı kimin kullanacağı açıklanmalıdır. Ayrıca hangi pay devrinin hakkı tetikleyeceği belirlenmelidir.
Pay oranları da önem taşır. Örneğin drag-along hakkı belirli bir çoğunluk oranına bağlandığı durumlar bulunmaktadır. Tag-along ise kontrol sağlayan payların devri halinde devreye girmektedir.
Bildirim usulü de sözleşmede açıkça yer almalıdır. Böylece diğer ortaklar satış şartlarını ve süreci önceden öğrenir.
Hisse Devrinde Drag-Along Hakkı
Drag-along hükümlerinde en önemli konulardan biri hakkın hangi satışlarda kullanılacağıdır.
Her pay devrinin otomatik olarak drag-along hakkını doğurması gerekmez. Duruma göre taraflar belirli koşullar öngörmektedir.
Örneğin hak, şirketin belirli bir yüzdesinin satışına bağlanabilir. Başka bir yapıda ise yalnızca kontrol değişikliği hakkı tetikleyebilmektedir.
Satış fiyatı da ayrıca önem taşır. Azınlık pay sahibinin hangi fiyat üzerinden satışa katılacağı açık olmalıdır.
Bunun yanında ödeme şartları ve satış bedelinin yapısı da düzenlenmelidir. Böylece satış sırasında taraflar arasında yeni bir uyuşmazlık çıkma riski azalır.
Azınlık Ortakları İçin Tag-Along Hakkı
Azınlık ortağı şirketin yönetimi üzerinde sınırlı etkiye sahip olduğu durumlar gerçekleşmektedir. Buna rağmen çoğunluk ortağının pay satışı, azınlık ortağının yatırımını önemli ölçüde etkiler.
Özellikle kontrol sağlayan payların üçüncü kişiye satışı bu açıdan önemlidir.
Tag-along hakkı azınlık ortağına bir çıkış imkânı sunar. Böylece çoğunluk ortağı şirketten ayrılırken azınlık ortağı da belirlenen koşullarda satışa katılır.
Ancak tag-along hakkının kapsamı sözleşmeye göre değişir. Hak, azınlık ortağının bütün paylarını kapsadığı durumlar bulunmaktadır. Taraflar oransal bir satış mekanizması da duruma göre oluşturma hakkına sahiptir.
Bu nedenle tag-along hükmü hazırlanırken satışa katılım oranı açık şekilde belirlenmelidir.
Drag-Along Kullanımında Satış Şartları
Drag-along hakkının kullanılması azınlık pay sahibinin paylarını devretmesini gerektirebilir. Bu nedenle satış şartlarının açık olması önem taşır.
Özellikle satış fiyatı dikkatle düzenlenmelidir. Ayrıca azınlık paylarının çoğunluk paylarıyla aynı ekonomik şartlarda satılıp satılmayacağı belirlenmelidir.
Ödeme yöntemi de önemlidir. Satış bedelinin nakit, ertelenmiş ödeme veya başka bir karşılık içermesi farklı sonuçlar doğurmaktadır.
Bunun yanında azınlık pay sahibinden istenecek warranties ve indemnities ayrıca incelenmelidir. Yönetimde bulunmayan bir azınlık ortağından kapsamlı işletme warranties talep edilmesi farklı riskler yaratır.
Dolayısıyla drag-along hükmü yalnızca payların zorunlu devrini düzenlememelidir. Satışın ekonomik ve hukuki koşullarını da kapsamalıdır.
Tag-Along Kullanımında Satış Şartları
Tag-along hakkının etkinliği de satış şartlarına bağlıdır.
Öncelikle çoğunluk ortağı, planlanan pay devrini hak sahiplerine bildirmelidir. Bildirimde alıcının kimliği ve satışa konu paylar yer almalıdır. Fiyat ve temel ödeme şartları da açıklanmalıdır.
Ardından tag-along hakkının kullanılması için belirli bir süre öngörülebilir. Hak sahibi bu süre içinde satışa katılma kararını bildirir.
Ayrıca üçüncü kişi alıcının tag-along kapsamındaki payları satın alması da işlem yapısında güvence altına alınmalıdır.
Aksi hâlde azınlık ortağının sözleşmesel hakkı ile üçüncü kişiyle yürütülen satış süreci arasında uyumsuzluk ortaya çıkabilir.
M&A İşlemlerinde Nasıl Gerçekleşmektedir
Drag-along ve tag-along hükümleri M&A işlemlerinin planlanmasını doğrudan etkiler.
Bir yatırımcı şirketin tamamını satın almak istediği durumlar meydana gelmektedir. Bu durumda mevcut drag-along hükümleri işlemin tamamlanmasını kolaylaştırır.
Buna karşılık tag-along hakları satın alınacak pay miktarını değiştirebilir. Çoğunluk hisselerinin satın alınmasıyla başlayan işlem, diğer ortakların haklarını kullanması sonucunda daha geniş bir pay devrine dönüşebilir.
Bu nedenle alıcı, due diligence sırasında yalnızca şirketin mevcut pay sahiplerini incelememelidir. Ortaklar sözleşmesindeki pay devri hükümlerini de değerlendirmelidir.
Önalım hakları ve pay devri kısıtlamaları da bu incelemeye dahil edilmelidir. Böylece yatırımcı, satın alma işleminden önce mevcut sözleşmesel hakları tespit eder.
Bu Haklar Neden Önemlidir?
Drag-along ve tag-along hakları şirketin gelecekteki satışını önceden planlamaya yardımcı olur.
Çoğunluk pay sahibi açısından drag-along önemli bir çıkış mekanizmasıdır. Özellikle alıcı şirketin %100’ünü satın almak istediğinde azınlık paylarının işlemi engellemesi riskini azaltır.
Azınlık pay sahibi açısından ise tag-along farklı bir koruma sağlar. Çoğunluk ortağının şirketten ayrılması hâlinde azınlık ortağına da satışa katılma fırsatı verir.
Bu nedenle yatırımcılar bu hükümleri yalnızca gelecekte kullanılacak standart sözleşme maddeleri olarak görmemesi gerekmektedir. Hükümlerin içeriği yatırımın çıkış stratejisini doğrudan etkiler.
Drag-Along ve Tag-Along Hükümleri Nasıl Hazırlanmalıdır?
Bu hakların etkinliği büyük ölçüde sözleşme metnine bağlıdır.
Öncelikle tetikleyici işlemin açık şekilde tanımlanması gerekir. Hak sahipleri ve gerekli pay oranları da belirlenmelidir.
Ardından bildirim prosedürü düzenlenmelidir. Satış fiyatı, ödeme koşulları ve işlem takvimi de açık olmalıdır.
Taraflar ayrıca üçüncü kişi alıcının yükümlülüklerini dikkate almalıdır. Satışın tamamlanmaması hâlinde ortaya çıkacak sonuçlar da düzenlenmelidir.
Warranties, indemnities ve işlem masraflarının taraflar arasında nasıl paylaşılacağı ayrıca önem taşır.
Son olarak ilgili şirketler hukuku incelenmelidir. Ortaklar sözleşmesindeki hükümlerin şirket esas sözleşmesiyle ilişkisi de değerlendirilmelidir.
Uluslararası Şirket Yapıları
Sınır ötesi yatırımlarda ortaklar farklı ülkelerde bulunduğu durumlar vardır. Ayrıca yatırımcılar farklı hukuk sistemlerine tabi şirketler üzerinden yatırım yapabilir.
Bu nedenle drag-along ve tag-along hükümlerinin hukuki etkisini yalnızca sözleşmenin dili üzerinden değerlendirmek doğru değildir.
Öncelikle ortaklar sözleşmesine uygulanacak hukuk önem taşır. Bunun yanında hedef şirketin tabi olduğu şirketler hukuku da dikkate alınmalıdır.
Pay devrinin şekli ve şirket kayıtlarının güncellenmesi de yerel hukuka bağlıdır. Esas sözleşmedeki devir kısıtlamaları ayrıca önem taşır.
Dolayısıyla uluslararası yapılarda drag-along ve tag-along hükümleri, yatırımın genel şirketler hukuku yapısıyla birlikte hazırlanmalıdır.
Neden NZP Nagy Legal
Drag-along ve tag-along hükümleri, şirket ortaklarının gelecekteki pay devri ve çıkış stratejilerini doğrudan etkiler. Bu nedenle standart sözleşme hükümleri her şirket için aynı sonucu vermez.
25 yılı aşkın uluslararası deneyime sahip NZP Nagy Legal, Macaristan, Almanya, Avusturya, İspanya, İngiltere ve Birleşik Arap Emirlikleri‘nde faaliyet göstermektedir. Ortaklar sözleşmeleri, yatırım işlemleri ve uluslararası M&A süreçlerinde hukuki danışmanlık sunar. Öncelikle şirketin ortaklık yapısını ve tarafların yatırım hedeflerini değerlendiririz.
Ardından pay devri mekanizmalarını işlem özelinde yapılandırırız. Bu hükümlerin diğer pay devri kısıtlamalarıyla birlikte ele alırız.
Ayrıca şirket satın alma işlemlerinde mevcut ortaklar sözleşmelerini inceleriz. Böylece pay devrini etkileyen hak ve yükümlülükleri işlem öncesinde değerlendiririz.
Sonuç
Drag-along ve tag-along, şirket ortaklıklarında pay devrini ve yatırımcıların çıkış stratejilerini düzenleyen önemli sözleşmesel mekanizmalardır.
Drag-along, belirli şartlar altında diğer pay sahiplerinin de satışa katılmasını sağlar. Tag-along ise özellikle azınlık pay sahibine satışa katılma hakkı verir.
Ancak bu hakların yalnızca sözleşmede bulunması yeterli değildir. Tetikleyici işlemler, pay oranları, fiyat, bildirim prosedürü ve satış şartları açık biçimde düzenlenmelidir.
Bu nedenle bu hükümler, ortaklık yapısı ve gelecekteki M&A senaryolarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Bizimle İletişime Geçin
Kapsamlı Türkçe hukuki danışmanlık hizmeti için uzman ekibimiz ile Uluslararası hizmet noktalarımızdan biri ile iletişime geçebilirsiniz.
Bizi daha yakından tanımak ve hizmetlerimiz hakkında detaylı bilgi almak için ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Yeni makalelerimizi takip etmek için blog sayfamızı ziyaret etmeyi unutmayın.
[contact-form to=”batuhan.dogan@old.nzp.de”][contact-field label=”İsim ve Soyad” type=”name” required=”1″][contact-field label=”Email Adresi” type=”email” required=”1″][contact-field label=”Mesajınız” type=”textarea” required=”1″][/contact-form]
